Slim ideeën genereren voor jouw (software) project

Six Thinking Hats

Harm de laat

Geschreven door Harm de Laat op 17-8-2016
5 minuten leestijd

Agile software ontwikkelen betekent om kunnen gaan met voortschrijdend inzicht en het verwerken van nieuwe ideeën. Maar hoe zorg je er nu voor dat je tot goede ideeën komt? Hoe genereer je voldoende ideeën en voorkom je dat mensen naast elkaar gaan praten of in eindeloze discussies verzeilen? Zijn er mensen in jouw team die telkens de negatieve aspecten benaderen of juist zaken te eenvoudig of te positief benaderen? Herkenbaar?

De ‘zes denkhoeden’ is een brainstorm methode om onderwerpen vanuit verschillende perspectieven te benaderen. Edward De Bono bedacht het systeem in 1985 en sindsdien wordt het op veel plekken gebruikt. Ook in (maatwerk) software ontwikkeling is het een erg goede manier om slimme oplossingen te bedenken voor technische en niet-technische uitdagingen. Het past bij uitstek goed in Agile software ontwikkeling met bijvoorbeeld Scrum. Kabisa gebruikt de methode van De Bono in brainstorm-sessies om ideeën te genereren over de meest uiteenlopende onderwerpen zoals, userinterface design, technische uitdagingen maar ook organisatorische beslissingen. De brainstorm-methodiek van De Bono geeft ons de mogelijkheid om de kracht van alle deelnemers te gebruiken, het bespaart ons tijd, het voorkomt discussies tussen ego’s én zorgt dat we ons focussen op één ding tegelijk.

six-thinking-hats

De Six Thinking Hats methode geeft ons een raamwerk om gedachten te rangschikken in zes verschillende categorieën variërend van onderbuik-gevoel tot rationele data analyses. Tijdens brainstorm sessies worden deze zes types van gedachten separaat bediscussieerd zodat op een effectieve manier naar oplossingen voor een uitdaging gezocht kan worden. Om dit te bereiken wordt gebruik gemaakt van de metafoor ‘denkhoeden’. Je kunt de hoeden beschouwen als denk-iconen. Elke hoed representeert een andere manier van denken. Wanneer een hoed veranderd, veranderd ook de manier van denken. Het is de bedoeling dat voor elk onderwerp alle deelnemers de zes verschillende denkhoeden dragen. Dat kan willekeurig, maar vaak wordt dezelfde volgorde gehanteerd. Alle deelnemers wisselen tegelijk van hoed, en dragen tijdens de discussies zoveel mogelijk dezelfde hoed. Dit wordt parallel denken genoemd. Parallel denken is een constructief alternatief voor debatteren waarbij de deelnemers elkaar proberen te overtuigen met argumenten. Tijdens het parallel denken kunnen alle deelnemers elk hun eigen vertrekpunt hanteren, maar dragen zij allen dezelfde hoed. Hierdoor komen de deelnemers niet tegenover elkaar te staan in een (fel) debat maar werken ze gezamenlijk aan een gemeenschappelijk doel. Door op deze manier te denken wordt het gemakkelijker én effectiever om tot innovatieve resultaten te komen.

Het dragen van de denk-hoeden kan in elke volgorde gebeuren, maar veelal wordt de volgende volgorde gehanteerd:

De blauwe denkhoed

De metafoor die hierbij hoort is de regisseur of organisator. Wanneer de blauwe hoed gedragen wordt focusseren de deelnemers op het brainstormproces zélf zoals het bewaken van de beschikbare tijd, het bewaken dat iedereen aan bod komt en dat het proces van de zes denkhoeden juist wordt uitgevoerd. De blauwe hoed komt gedurende het proces telkens terug om het proces te bewaken. Voorbeelden van blauwe-hoed denken zijn: “We nemen maximaal 60 minuten om dit onderwerp te bediscussiëren” of “Tijd om naar de gele hoed te wisselen”.

De witte denkhoed

De witte hoed is de detective. Tijdens het witte hoed denken worden feiten en data verzameld en geanalyseerd. Bijvoorbeeld, “Hoeveel heeft het ontwikkelen van deze feature een vorige keer gekost?”, of “Het aantal regels code is met 25% gestegen”. Tijdens het witte-hoed denken is de bedoeling om neutraal informatie te verzamelen zonder dat emotie een rol speelt.

De groene denkhoed

De groene hoed betekent creatief denken. Welke alternatieven kunnen we bedenken? Welke uitzonderlijke oplossingen kunnen we bedenken voor dit probleem? Kunnen we het probleem omkeren? Wat zouden we zeker niet moeten doen als we ons doel willen bereiken en wat kunnen we daar van leren? Probeer tijdens deze fase je eigen (voor)oordelen buiten beschouwing te laten. Voorbeelden zijn: “De klant vraagt om een web-applicatie, kunnen we in plaats daarvan een mobiele app aanbieden?”. “Kunnen we het registratieformulier beperken tot slechts één veld?”, etc.

De gele denkhoed

Een metafoor voor gele hoed denken is zonneschijn. Tijdens het gele hoed denken worden alle voordelen van ideeën verzameld en worden deze aangevuld met aanvullend bewijs hiervoor. Er worden geen negatieve argumenten gebruikt (zie hiervoor het zwarte hoed denken). Voorbeelden zijn: “Het is een goed idee om deze alternatieve methode te gebruiken omdat we in een eerder project hebben gezien dat we succesvol zijn met deze techniek”. “We zien veel kansen in het idee van Henk om de klant meer direct te betrekken in het ontwerpproces. We weten dat onze klant dit eerder deed in andere projecten”.

De rode denkhoed

Tijdens het rood-denken denk je met je hart. In deze fase kun je feiten en data loslaten en puur op gevoel redeneren. Dat kan zowel positief als negatief zijn. Het is belangrijk om niet te rationaliseren tijdens deze fase van het proces. Typische voorbeelden zijn: “Deze suggestie maakt me boos”, “Ik ben erg enthousiast over de suggestie van Hans. Ik kan niet wachten om te beginnen!” of “Ik heb geen data om mijn gevoel te ondersteunen maar mijn gevoel zegt dat onze klanten dit niet gaan willen”.

De zwarte denkhoed

De zwartkijker, of advocaat van de duivel. Welke argumenten kunnen we bedenken waardoor onze ideeën niet gaan werken? Belangrijk is om tijdens het zwarte hoed denken eigen meningen, angsten en gevoelens los te laten. Het doel is om er achter te komen welke mogelijke gebreken en gevaren te benoemen zijn die ervoor zouden kunnen zorgen dat onze ideeën niet succesvol kunnen worden. Denk onder andere aan het ontbreken van mensen of middelen, het elimineren van zwakheden en slechte ideeën. De zwartkijker vraagt zich voortdurend af, hoe groot is de kans dat dit mis zal gaan? Enkele voorbeelden zijn: “We hebben geen developers beschikbaar die bekwaam zijn in deze database techniek”, “Deze aanpak kon wel eens in strijd zijn met de wetgeving” of “Tijdens het gele hoed denken hebben we een heleboel ideeën verzameld, welke zaken zouden deze ideeën kunnen dwarsbomen?”.

head

Samengevat komt het dus neer op het volgende proces:

Blauw: start met de aanpak en het proces Wit: Bekijk de feiten en data Groen: Genereer nieuwe ideeën, zonder je eigen (voor)oordelen te laten meewegen Geel: Benoem de positieve aspecten van alle ideeën en versterk deze met argumenten Rood: Laat je gevoel spreken Zwart: Vind problemen in de redenering en probeer gaten te schieten in ideeën

Het is geen probleem om tijdens de discussie een of meerdere hoeden vaker de revue te laten passeren. Zo is het vrij gebruikelijk dat de blauwe hoed regelmatig terugkomt om het proces te organiseren. Zo kan het natuurlijk voorkomen dat na het passeren van de gele of zwarte hoed nieuwe ideeën ontstaan (groene hoed). Kortom, je hoeft niet persé vast te houden aan de volgorde, zolang je er maar voor zorgt het iedereen telkens dezelfde hoed blijft dragen (parallel thinking).

Ben jij geïnspireerd geraakt? Ben jij ook op zoek naar de beste ideeën voor jouw software project? Neem dan vrijblijvend contact op met Kabisa. Wij denken graag met je mee. De zes Thinking Hats hangen al bij ons aan de muur!

Harm de laat

Harm de Laat

Ondernemer met een software hart.